Kê KhaiKhai thuế doanh nghiệp
Tất cả bài viết

Phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung: khi doanh nghiệp vừa bán hàng chịu thuế vừa không chịu thuế

Nếu doanh nghiệp bạn vừa có doanh thu chịu thuế GTGT vừa có doanh thu không chịu thuế, thì thuế GTGT đầu vào dùng chung cho cả hai không được khấu trừ toàn bộ — chỉ phần dùng cho hoạt động chịu thuế. Không hạch toán riêng được thì khấu trừ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu. Bài này giải thích quy tắc Điều 14 khoản 1 điểm b Luật GTGT 48/2024, phần không được khấu trừ đi về đâu, kèm một ví dụ có số cụ thể.

  • thuế GTGT
  • khấu trừ đầu vào
  • phân bổ thuế đầu vào
  • Luật GTGT 48/2024
  • doanh thu không chịu thuế

Có một tình huống rất phổ biến mà kế toán dễ khấu trừ thừa thuế GTGT đầu vào: doanh nghiệp vừa bán hàng/dịch vụ chịu thuế GTGT, vừa bán hàng/dịch vụ không chịu thuế. Ví dụ một công ty vừa kinh doanh hàng hoá thông thường (chịu thuế), vừa có mảng sản phẩm nông nghiệp chưa qua chế biến, dịch vụ y tế, giáo dục, hoặc dịch vụ tài chính (không chịu thuế). Khi đó, số thuế GTGT đầu vào của những chi phí dùng chung cho cả hai — tiền điện văn phòng, thuê nhà, dịch vụ kế toán, mua tài sản dùng chung — không được khấu trừ toàn bộ.

Quy tắc gốc nằm ở Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, Điều 14 khoản 1 điểm b. Nguyên văn:

“Thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hóa, dịch vụ sử dụng đồng thời cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế và không chịu thuế thì chỉ được khấu trừ số thuế giá trị gia tăng đầu vào của hàng hóa, dịch vụ sử dụng cho … chịu thuế … trường hợp không hạch toán riêng được thì số thuế … được khấu trừ tính theo tỷ lệ % giữa doanh thu … chịu thuế … so với tổng doanh thu … bán ra.”

Dịch sang việc phải làm, có ba bước.

1. Trước hết: hạch toán riêng nếu có thể

Nếu doanh nghiệp tách riêng được phần thuế GTGT đầu vào dùng cho hoạt động chịu thuế và phần dùng cho hoạt động không chịu thuế, thì:

  • Phần đầu vào dùng cho hoạt động chịu thuế → được khấu trừ (nếu đủ các điều kiện khấu trừ khác — hoá đơn hợp pháp, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với hoá đơn từ 5 triệu).
  • Phần đầu vào dùng cho hoạt động không chịu thuế → không được khấu trừ.

Hạch toán riêng là cách được luật ưu tiên. Chỉ khi không tách riêng được — đúng trường hợp chi phí dùng chung — mới chuyển sang bước phân bổ theo tỷ lệ.

2. Không tách riêng được: phân bổ theo tỷ lệ doanh thu

Khi không hạch toán riêng, số thuế GTGT đầu vào dùng chung được khấu trừ theo tỷ lệ doanh thu chịu thuế trên tổng doanh thu bán ra trong kỳ:

Tỷ lệ khấu trừ = Doanh thu chịu thuế GTGT / Tổng doanh thu bán ra
Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ = Thuế GTGT đầu vào dùng chung × Tỷ lệ khấu trừ

Hai lưu ý dễ sai:

  • Doanh thu chịu thuế bao gồm cả doanh thu chịu thuế suất 0% (hàng xuất khẩu, dịch vụ xuất khẩu…). Thuế suất 0% vẫn là “chịu thuế” — đừng loại nó ra khỏi tử số.
  • Tổng doanh thu là doanh thu bán ra của cả kỳ — chịu thuế cộng không chịu thuế. Đây là mẫu số.

3. Phần không được khấu trừ không mất trắng — nó thành chi phí TNDN

Đây là điểm an ủi mà nhiều người bỏ qua. Phần thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ không biến mất: theo Luật GTGT 48/2024 Điều 14 khoản 1 điểm e, nó được tính vào chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN, hoặc tính vào nguyên giá tài sản cố định. Nghĩa là bạn vẫn thu hồi được phần đó — chỉ là qua đường chi phí thuế TNDN, không phải qua khấu trừ GTGT.

Ví dụ có số

Giả sử trong kỳ, doanh nghiệp có:

  • Thuế GTGT đầu vào dùng chung (không tách riêng được): 40.000.000đ
  • Doanh thu chịu thuế GTGT: 750.000.000đ
  • Tổng doanh thu bán ra: 1.000.000.000đ

Tính:

  • Tỷ lệ khấu trừ = 750.000.000 / 1.000.000.000 = 75%
  • Được khấu trừ = 40.000.000 × 75% = 30.000.000đ
  • Không được khấu trừ = 40.000.000 − 30.000.000 = 10.000.000đ → đưa vào chi phí được trừ khi quyết toán TNDN (hoặc nguyên giá TSCĐ nếu là tài sản dùng chung).

Nếu kế toán vô tình khấu trừ cả 40 triệu, doanh nghiệp đã khấu trừ thừa 10 triệu — đúng khoản mà cơ quan thuế truy thu kèm tiền chậm nộp khi thanh tra.

Phân biệt với điều kiện khấu trừ tiền mặt 5 triệu

Đây là một điều kiện khác với quy tắc thanh toán không dùng tiền mặt. Có hai “cửa” độc lập mà một khoản thuế GTGT đầu vào phải qua để được khấu trừ trọn vẹn:

  1. Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với hoá đơn từ 5 triệu đồng — xem bài Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào 2026.
  2. Phân bổ theo hoạt động chịu thuế/không chịu thuế — chính bài này.

Một hoá đơn dùng chung, thanh toán chuyển khoản đầy đủ, vẫn có thể chỉ được khấu trừ một phần vì lý do phân bổ. Đừng nhầm hai cửa này làm một.

Kê Khai làm gì với quy tắc này

Trong ứng dụng Kê Khai, phần “Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào” có một máy tính phân bổ: bạn nhập ba số — thuế GTGT đầu vào dùng chung, doanh thu chịu thuế trong kỳ, và tổng doanh thu bán ra — và ứng dụng tính đúng tỷ lệ, số được khấu trừ, và số không được khấu trừ (kèm nhắc phần không khấu trừ được đưa vào chi phí TNDN). Mỗi con số đều dẫn thẳng tới Điều 14 khoản 1 điểm b và điểm e Luật GTGT 48/2024 để bạn tự kiểm chứng — đúng tinh thần “mỗi con số kèm điều luật” của Kê Khai.

Bài viết mang tính tham khảo, tóm tắt quy định tại thời điểm đăng. Luôn đối chiếu điều luật gốc được dẫn ở trên cho tình huống cụ thể của doanh nghiệp bạn.