Kê KhaiKhai thuế doanh nghiệp
Tất cả bài viết

Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) 2026: công ty bạn có thuộc diện phải nộp không?

Từ 01/01/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 66/2025/QH15 thay thế Luật 27/2008 và thêm hai đối tượng dễ bị bỏ sót: nước giải khát có đường trên 5g/100ml và điều hòa theo dải công suất 24.000–90.000 BTU. TTĐB chỉ rơi vào doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu một số hàng hóa hoặc kinh doanh một số dịch vụ — đa số doanh nghiệp không thuộc diện. Bài này là danh mục tự đối chiếu, ai là người nộp thuế, cách khai/nộp, và bẫy tính sai kinh điển: quy đổi giá tính thuế chia cho (1 + thuế suất).

  • thuế tiêu thụ đặc biệt
  • TTĐB
  • Luật 66/2025
  • Mẫu 01/TTĐB
  • giá tính thuế

Nhiều kế toán nghe “thuế tiêu thụ đặc biệt” là bỏ qua vì nghĩ nó chỉ dành cho hãng rượu bia, thuốc lá lớn. Phần lớn suy nghĩ đó đúng — đa số doanh nghiệp KHÔNG thuộc diện nộp TTĐB. Nhưng từ 01/01/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt mới mở rộng thêm vài đối tượng mà một doanh nghiệp bình thường cũng có thể vô tình chạm vào — và câu hỏi quan trọng nhất với kế toán không phải “điền tờ khai thế nào” mà là “công ty mình có thuộc diện hay không?”. Bài này trả lời đúng câu đó trước.

Mọi danh mục, ngưỡng và điều luật trong bài trùng khớp từng chữ với công cụ Thuế tiêu thụ đặc biệt trong Kê Khai (module specialConsumptionTax.ts) — bài viết không nói một đằng, ứng dụng tính một nẻo.

Luật mới: 66/2025/QH15, hiệu lực 01/01/2026

Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 (thông qua 14/6/2025, hiệu lực 01/01/2026) thay thế Luật 27/2008/QH12. Nếu bạn đọc một hướng dẫn cũ theo luật 2008, có hai chỗ đã đổi và một chỗ hoàn toàn mới — đọc mục 1 bên dưới trước khi kết luận công ty mình ngoài diện.

Kỳ tính thuế từ 01/01/2026 áp dụng Luật 66/2025; kỳ trước đó vẫn theo Luật 27/2008. Kê Khai chọn điều luật theo kỳ nên tờ khai của giai đoạn nào vẫn dẫn đúng luật của giai đoạn đó.

1. Danh mục tự đối chiếu — công ty bạn có sản xuất/nhập khẩu/kinh doanh thứ này không?

TTĐB rơi vào hàng hóa (Điều 2 khoản 1) và dịch vụ (Điều 2 khoản 2) sau đây. Đọc như một danh sách tự soi: nếu công ty bạn không sản xuất, nhập khẩu hay kinh doanh bất kỳ dòng nào dưới đây thì bạn không thuộc diện TTĐB và có thể dừng ở đây.

Hàng hóa chịu thuế (Điều 2 khoản 1):

  • Thuốc lá điếu, xì gà và các sản phẩm thuốc lá khác dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm.
  • Rượu.
  • Bia.
  • Ô tô dưới 24 chỗ (kể cả ô tô vừa chở người vừa chở hàng, ô tô chở tiền). Một số dòng xe điện, xe chuyên dụng có mức thuế suất riêng hoặc không thuộc diện — tra biểu thuế theo loại xe.
  • Xe mô tô hai bánh, ba bánh có dung tích xi-lanh trên 125 cm³.
  • Tàu bay, du thuyền (loại sử dụng cho mục đích dân dụng).
  • Xăng các loại (bao gồm xăng sinh học).
  • 🆕 Điều hòa nhiệt độ công suất từ 24.000 BTU đến 90.000 BTU — xem bẫy #1 bên dưới.
  • Bài lá.
  • Vàng mã, hàng mã (không bao gồm hàng mã là đồ chơi trẻ em, đồ dùng dạy học).
  • 🆕 Nước giải khát có đường theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml — xem bẫy #2 bên dưới.

Dịch vụ chịu thuế (Điều 2 khoản 2):

  • Kinh doanh vũ trường.
  • Kinh doanh mát-xa (massage), ka-ra-ô-kê (karaoke).
  • Kinh doanh casino; trò chơi điện tử có thưởng (máy jackpot, slot và tương tự).
  • Kinh doanh đặt cược (thể thao, giải trí và các hình thức khác theo quy định).
  • Kinh doanh gôn (golf): bán thẻ hội viên, vé chơi gôn.
  • Kinh doanh xổ số.

2. Hai bẫy “mới theo Luật 2025” dễ bỏ sót nhất

Bẫy #1 — điều hòa: bây giờ có CHẶN DƯỚI

Luật cũ (2008) tính TTĐB cho điều hòa “đến 90.000 BTU” — nghĩa là mọi máy công suất nhỏ cũng thuộc diện. Luật 66/2025 thêm chặn dưới 24.000 BTU: chỉ điều hòa từ 24.000 BTU đến 90.000 BTU (tính cả hai đầu mốc) mới chịu thuế. Máy dưới 24.000 BTU hoặc trên 90.000 BTU không thuộc diện.

Đây là thay đổi có lợi cho phần lớn thiết bị dân dụng cỡ nhỏ, nhưng nếu bạn còn dùng logic luật cũ để phân loại kho hàng thì sẽ khai thừa hoặc thiếu.

Bẫy #2 — nước giải khát có đường: đối tượng HOÀN TOÀN MỚI

Luật 66/2025 lần đầu đưa nước giải khát có đường theo TCVN có hàm lượng đường trên 5g/100ml vào diện chịu TTĐB. Ngưỡng 5g/100ml là mốc loại trừ: đồ uống có đường đúng bằng 5g/100ml hoặc thấp hơn không thuộc diện; trên 5g/100ml mới chịu thuế.

Một doanh nghiệp sản xuất đồ uống trước 2026 chưa từng phải nghĩ đến TTĐB — nay cần kiểm tra hàm lượng đường từng dòng sản phẩm theo TCVN để biết mình có bước vào diện hay không.

3. Ai là người nộp thuế? (mua đi bán lại thì KHÔNG)

Đây là điểm hay nhầm nhất và tiết kiệm được nhiều lo lắng:

Người nộp thuế TTĐB là tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu hàng hóa hoặc kinh doanh dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế. Doanh nghiệp chỉ mua đi bán lại (thương mại) hàng đã chịu TTĐB ở khâu sản xuất/nhập khẩu KHÔNG phải nộp lại TTĐB. (Điều 4.)

Nghĩa là một cửa hàng bán bia, một đại lý bán ô tô đã nhập khẩu — họ không nộp TTĐB lần nữa; thuế đã được thu ở khâu nhà sản xuất/nhà nhập khẩu. TTĐB là thuế một khâu, không phải thuế nhiều khâu như GTGT.

Không chịu thuế (Điều 3): hàng hóa do cơ sở sản xuất, gia công trực tiếp xuất khẩu hoặc bán, ủy thác cho cơ sở khác để xuất khẩu; hàng nhập khẩu viện trợ, quá cảnh, tạm nhập tái xuất và một số trường hợp khác.

4. Nếu thuộc diện thì khai/nộp thế nào?

Nội dung Quy định Điều luật
Tờ khai Mẫu 01/TTĐB, kèm Phụ lục 01-2/TTĐB khi có khấu trừ TTĐB đầu vào TT 80/2021/TT-BTC, Phụ lục II
Kỳ khai Khai theo tháng; nộp cùng nơi nộp thuế GTGT của cơ sở NĐ 126/2020/NĐ-CP Điều 8, 9
Hạn nộp Chậm nhất ngày 20 của tháng liền sau tháng phát sinh nghĩa vụ Luật QLT, Điều 44 khoản 1 điểm a
Khấu trừ đầu vào Cơ sở sản xuất hàng chịu TTĐB từ nguyên liệu đã nộp TTĐB được khấu trừ số đã nộp ở khâu nguyên liệu Luật 66/2025 Điều 9

5. Bẫy tính sai kinh điển: giá tính thuế phải QUY ĐỔI

Đây là chỗ sai số học phổ biến nhất khi tự tính TTĐB. Với hàng sản xuất trong nước, giá bán ra đã bao gồm TTĐB, nên bạn không được lấy giá bán nhân thẳng với thuế suất — phải quy đổi ngược về giá tính thuế trước:

Giá tính thuế = giá bán ra (chưa GTGT) / (1 + thuế suất) — (Luật 66/2025 Điều 6 khoản 1 điểm a)

Thuế TTĐB đầu ra = giá tính thuế × thuế suất — (Điều 5)

Số phải nộp = thuế đầu ra − TTĐB đầu vào được khấu trừ (không âm) — (Điều 9)

Thuế suất tra theo Biểu thuế (Điều 8) theo đúng nhóm hàng hóa/dịch vụ — TTĐB có dải rất rộng và có thể vượt 100% với ô tô động cơ lớn, nên Kê Khai để bạn tự nhập thuế suất (không tái tạo Biểu thuế thành bảng số cứng — một ô sai sẽ âm thầm làm lệch số thuế).

Ví dụ: một nhà sản xuất bia

  • Doanh thu bán ra chưa GTGT trong kỳ: 1.650.000.000 đ (giá này đã gồm TTĐB).
  • Thuế suất tra Biểu thuế (bia): 65%.

Bước 1 — quy đổi giá tính thuế: 1.650.000.000 / 1,65 = 1.000.000.000 đ. Bước 2 — thuế đầu ra: 1.000.000.000 × 65% = 650.000.000 đ. Bước 3 — không có TTĐB đầu vào để khấu trừ → số phải nộp = 650.000.000 đ.

Nếu tính sai bằng cách lấy 1.650.000.000 × 65% = 1.072.500.000 đ, bạn sẽ khai thừa hơn 420 triệu — chính là lý do phép chia cho (1 + thuế suất) không được bỏ.

Kê Khai giúp gì

Công cụ Thuế tiêu thụ đặc biệt trong Kê Khai:

  1. Xác định công ty bạn có thuộc diện chịu TTĐB không — theo đúng danh mục hàng hóa/dịch vụ Điều 2 và hai ngưỡng mới (đường 5g/100ml, điều hòa 24.000–90.000 BTU).
  2. Ước tính số thuế phải nộp từ giá bán chưa GTGT và thuế suất bạn nhập — làm sẵn phép quy đổi giá tính thuế chia cho (1 + thuế suất) để bạn không sai bước đó.
  3. Xuất tờ khai Mẫu 01/TTĐB theo mẫu Thông tư 80/2021 để bạn rà soát, ký và nộp.

Ranh giới trung thực: thuế suất do bạn tra Biểu thuế và nhập; Kê Khai mới tính giá tính thuế cho hàng sản xuất trong nước (hàng nhập khẩu, dịch vụ và một số trường hợp có quy định giá tính thuế riêng). Hãy đối chiếu số liệu và phân loại đúng dòng hàng hóa/dịch vụ trước khi nộp.

Mỗi con số trong bài đều kèm điều luật, và trùng khớp với công cụ tương ứng trong Kê Khai — đó là cách chúng tôi giữ lời hứa “mọi con số kèm điều luật”.